Tıbbi içerik: Dr. Öğr. Üyesi Murat Kalaycı — Genel Cerrahi Uzmanı · Son inceleme: 12 September 2026 · Özgeçmişi görüntüle →
Kendi kendine meme muayenesi, yıllardır anlatılan ama çoğu kadının nasıl yapacağından emin olmadığı bir konudur. Üstelik anlatılan şekli de zaman içinde değişti.
Bu yazıda muayenenin nasıl yapıldığını, neyi arayacağınızı, ne zaman hekime başvurmanız gerektiğini ve görüntülemeyle ilişkisini bulacaksınız. Diğer meme hastalıkları için meme hastalıkları cerrahisi sayfamıza bakabilirsiniz.
Amaç: taramak değil, tanımak
Bu, en çok yanlış anlaşılan noktadır. Kendi kendine muayene bir tarama yöntemi değildir. Yapılan geniş çalışmalarda, kadınlara düzenli kendi kendine muayene öğretilmesinin meme kanserinden ölüm oranını azalttığı gösterilememiştir.
Bu nedenle bugünkü öneri, katı bir ritüel değil meme farkındalığıdır: kendi memenizin normalde nasıl göründüğünü ve nasıl hissettirdiğini bilmek, böylece değişiklik olduğunda fark edebilmek.
Fark yaratan şey, muayeneyi kusursuz yapmak değil — bir değişikliği fark ettiğinizde geciktirmeden hekime gitmektir.
Ne zaman yapmalı?
| Durum | En uygun zaman |
|---|---|
| Âdet görüyorsanız | Âdetin bitiminden sonraki 3–5 gün — meme en az hassas ve en az dolgun olduğu dönem |
| Âdet görmüyorsanız | Ayın sabit bir günü — örneğin her ayın ilk günü |
| Gebelikte / emzirirken | Yine ayda bir; emziriyorsanız emzirme sonrası, meme boşken |
| Hormon tedavisi alıyorsanız | Ayın sabit bir günü |
Âdet öncesi dönemde memeler doğal olarak dolgun ve düğümlü olur; o dönemde yapılan muayene gereksiz kaygı yaratır.
Nasıl yapılır?
1. Aynada bakın
Belden yukarısı çıplak, kollar yanda, aynanın karşısına geçin. Şunlara bakın:
- Memelerin boyutunda ve şeklinde her zamankinden farklı bir durum
- Ciltte çukurlaşma, çekilme, portakal kabuğu görünümü
- Kızarıklık, döküntü, yara veya kabuklanma
- Meme başında içe çekilme veya yön değişikliği
Sonra kolları başınızın üstüne kaldırın ve aynı şeylere tekrar bakın. Ardından elleri belinize koyup omuzları öne vererek göğüs kaslarını kasın — cilt çekintileri bu pozisyonda daha belirgin hâle gelir.
İki memenin birbirinden biraz farklı olması normaldir. Aranan şey asimetri değil, yeni ortaya çıkan değişikliktir.
2. Ayakta veya duşta elle muayene
Sabunlu ve ıslak cilt, parmakların kaymasını kolaylaştırdığı için duş iyi bir yerdir.
- Sağ memeyi sol elinizin parmak uçlarıyla muayene edin (ve tersi).
- Parmak uçlarını düz tutun, küçük daireler çizerek ilerleyin.
- Üç farklı basınç uygulayın: yüzeysel, orta ve derin. Meme dokusu katmanlıdır.
- Bölgeyi atlamamak için bir düzen izleyin: ya yukarıdan aşağıya şeritler hâlinde, ya da meme başından dışa doğru genişleyen daireler çizerek. Hangisini seçerseniz seçin, her ay aynısını uygulayın.
- Koltukaltını unutmayın. Meme dokusu koltukaltına doğru uzanır ve lenf bezleri oradadır.
3. Sırtüstü yatarak
Muayene edilecek tarafın omzu altına ince bir yastık koyun, o kolu başınızın altına alın. Bu pozisyon meme dokusunu göğüs duvarına yayarak inceltir ve derin dokuyu değerlendirmeyi kolaylaştırır. Aynı düzeni tekrarlayın.
4. Meme başını kontrol edin
Meme başını hafifçe sıkın ve akıntı olup olmadığına bakın. Kendiliğinden gelen, tek memeden, tek kanaldan, berrak veya kanlı akıntı değerlendirilmelidir. Her iki memeden, sıkmakla gelen, sütümsü akıntı çoğunlukla farklı bir nedene bağlıdır. Bu ayrımın ayrıntısı için meme başı akıntısı yazımıza bakabilirsiniz.
Neyi ararsınız?
| Genellikle önemsiz | Değerlendirilmeli |
|---|---|
| Âdet öncesi artan, sonra geçen dolgunluk ve hassasiyet | Sert, hareketsiz, ağrısız kitle |
| Her iki memede simetrik düğümlü yapı | Yalnızca tek memede yeni ortaya çıkan sertlik |
| Yıllardır aynı kalan, hareketli, yuvarlak kitle | Ciltte çukurlaşma veya çekilme |
| Her iki memeden sıkmakla gelen süt benzeri akıntı | Kendiliğinden gelen kanlı akıntı |
| Geçici ağrı | Meme başında yeni içe çekilme, egzama benzeri değişiklik |
| Koltukaltında ele gelen sertlik | |
| Geçmeyen kızarıklık ve ödem |
Önemli bir not: meme kanserlerinin çoğu ağrısızdır. “Ağrımıyorsa önemli değildir” düşüncesi yanlıştır — ağrının olmaması rahatlatıcı bir bulgu değildir.
Kendi kendine muayene mamografinin yerini tutmaz
Yaşınıza ve risk grubunuza göre hangi tarama takviminin geçerli olduğunu meme kanserinde erken teşhis ve korunma yazımızda bulabilirsiniz.
Elle ancak belirli bir büyüklüğe ulaşmış kitleler hissedilebilir. Görüntüleme ise ele gelmeyen, milimetrik değişiklikleri ve mikrokalsifikasyonları gösterir.
Bu yüzden iki yöntem birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır:
- Düzenli görüntüleme — hekiminizin belirlediği yaş ve aralıkta; ailede meme kanseri öyküsü varsa daha erken başlayabilir
- Klinik muayene — hekim tarafından
- Meme farkındalığı — sizin tarafınızdan, sürekli
Kendi kendine muayene yapıyor olmak, tarama görüntülemesini erteleme gerekçesi değildir.
Bir şey buldum, ne yapmalıyım?
- Panik yapmayın. Memede ele gelen kitlelerin büyük çoğunluğu iyi huyludur — kist, fibroadenom veya fibrokistik değişiklik.
- Ama bekletmeyin. “Âdetten sonra geçer mi” diye bir siklus beklemek makul olabilir; aylarca beklemek değil.
- Genel cerrahi polikliniğine başvurun. Değerlendirme muayene ve gerektiğinde ultrason/mamografi ile yapılır — adım adım süreç için mememde kitle var, ne yapmalıyım yazımıza bakın.
- Kendi kendinize teşhis koymayın. İyi huylu bir kitle ile kötü huylu bir kitleyi elle ayırt etmek mümkün değildir.
Ele gelen kitlelerin en sık nedenleri için memede fibroadenom, iki memede birlikte hissedilen yaygın yumruluk için fibrokistik meme yazımıza bakabilirsiniz. Muayeneden sonra izlenen sıra ve hangi tetkikin ne zaman istendiği için meme kanseri: belirtileri ve tanısı yazımıza bakın.
Erkeklerde de olur mu?
Evet. Meme kanseri erkeklerde de görülür — nadirdir ama vardır ve genellikle daha geç tanı alır, çünkü akla gelmez. Erkeklerde meme başı çevresinde ele gelen sert bir kitle, meme başında çekilme veya akıntı aynı şekilde değerlendirilmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Kendi kendine muayene gerçekten işe yarar mı?
Amacı doğru anlamak gerekir. Bir tarama yöntemi değildir ve tek başına ölüm oranını azalttığı gösterilememiştir. Değeri, kendi memenizi tanımanızı sağlamasıdır — böylece bir değişiklik olduğunda fark eder ve geciktirmeden başvurursunuz.
Ne zaman yapmalıyım?
Âdet görüyorsanız âdetin bitiminden sonraki 3–5 gün en uygun zamandır; meme o dönemde en az hassas ve en az dolgundur. Âdet görmüyorsanız ayın sabit bir gününü seçin. Âdet öncesi yapılan muayene gereksiz kaygı yaratır.
Ne sıklıkta yapmalıyım?
Ayda bir yeterlidir. Daha sık yapmak ek fayda sağlamaz, aksine her küçük değişikliği büyütme eğilimi yaratır. Önemli olan sıklık değil, kendi normalinizi tanımanız ve düzeni her ay aynı tutmanızdır.
Memem düğüm düğüm, bu normal mi?
Her iki memede simetrik olarak hissedilen düğümlü yapı çoğunlukla normaldir ve fibrokistik değişikliğe bağlıdır. Önemli olan, yalnızca tek memede ve yeni ortaya çıkan bir sertliktir. İki memenin birbirinden biraz farklı olması da normaldir.
Ağrısız kitle daha mı tehlikeli?
Meme kanserlerinin çoğu ağrısızdır. “Ağrımıyorsa önemli değildir” düşüncesi yanlıştır; ağrının olmaması rahatlatıcı bir bulgu değildir. Sert, hareketsiz ve ağrısız bir kitle mutlaka değerlendirilmelidir.
Mamografi yaptırıyorum, yine de muayene etmeli miyim?
Evet, ikisi birbirinin alternatifi değil tamamlayıcısıdır. Görüntüleme ele gelmeyen değişiklikleri bulur; farkındalık ise iki tarama arasında ortaya çıkan bir değişikliği yakalamanızı sağlar. Ancak kendi kendine muayene, tarama görüntülemesini erteleme gerekçesi değildir.
Bir kitle buldum, hemen mi gitmeliyim?
Bir âdet döngüsü bekleyip geçip geçmediğine bakmak makul olabilir. Ancak kitle devam ediyorsa, büyüyorsa veya sertse geciktirmeden genel cerrahi polikliniğine başvurun. Aylarca beklemek doğru değildir.
Meme başımdan akıntı geliyor, önemli mi?
Kendiliğinden gelen, tek memeden, tek kanaldan, berrak veya kanlı akıntı değerlendirilmelidir. Her iki memeden, sıkmakla gelen ve süt benzeri akıntı ise çoğunlukla hormonal veya ilaca bağlı farklı bir nedene işaret eder.
Emzirirken nasıl muayene ederim?
Emzirme sonrası, meme boşken yapmak en uygunudur. Emzirme döneminde meme doğal olarak dolgun ve düğümlüdür; bu nedenle iki haftadan uzun süren ve tek bölgede duran sertlikler ayrıca değerlendirilmelidir.
Erkeklerde meme kanseri olur mu?
Evet, nadirdir ama görülür. Akla gelmediği için genellikle daha geç tanı alır. Erkeklerde meme başı çevresinde ele gelen sert kitle, meme başında çekilme veya akıntı aynı şekilde değerlendirilmelidir.
Kaynaklar
- U.S. Preventive Services Task Force. Breast Cancer: Screening. uspreventiveservicestaskforce.org
- National Health Service (NHS). Breast cancer in women — Symptoms. nhs.uk
- Healthcare Professionals’ Perceptions and Knowledge of the USPSTF Guidelines on Breast Self-Examination. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Breast cancer — recognition and referral. nice.org.uk
Memenizde bir değişiklik fark ettiyseniz
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Ele gelen kitle, ciltte çekilme veya meme başı akıntısı için Genel Cerrahi Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Murat Kalaycı ile iletişime geçebilirsiniz. Muayene Ataşehir’deki klinikte yapılır; cerrahi girişimler anlaşmalı hastanelerde gerçekleştirilir.