Makattan Akıntı Gelmesi Neden Olur?

Tıbbi içerik: Dr. Öğr. Üyesi Murat Kalaycı — Genel Cerrahi Uzmanı · Son inceleme: 12 Kasım 2026 · Özgeçmişi görüntüle →

Kısaca: Makattan gelen akıntının nedenini en hızlı ele veren şey niteliğidir: sarı-yeşil, irinli ve aralıklı gelip iç çamaşırda leke bırakan akıntı akla önce perianal fistülü getirir — özellikle geçmişte bir apse boşaltıldıysa. Berrak, sümüksü akıntı rektumun iç yüzeyinden gelir ve iltihabı düşündürür. Islaklık hissi olup gerçek akıntı yoksa sorun çoğu zaman ciltle ilgilidir. Gaz çıkarırken sıvı gelmesi ise akıntı değil kaçaktır ve ayrı değerlendirilir. Akıntının neredeyse tamamı tedavi edilebilir bir nedene bağlıdır; “alışılacak” bir şikâyet değildir. Ateş, hızla büyüyen şişlik, bol kanama ya da kilo kaybı eşlik ediyorsa beklenmemelidir.

Makattan akıntı neden olur?
Akıntının niteliği neyi gösterir?
İrinli akıntı: akla ilk gelen fistüldür
Sümüksü ve berrak akıntı: kaynak rektumun içidir
Dışkıya karışan mukus ne kadar normal?
Kanla karışık akıntı
Gaz çıkarırken sıvı gelmesi: bu akıntı değil, kaçaktır
Islaklık hissi var ama akıntı göremiyorum
Akıntı kuyruk sokumundan geliyorsa
Kötü koku meselesi
Ameliyat oldum, akıntı sürüyor
Günlük yaşam: temizlik, ped ve sık sorulan bir soru
Tanı nasıl konur?
Sıkça Sorulan Sorular
Kaynaklar

Makattan akıntı neden olur?

Bu şikâyeti olan hastaların çoğu uzun süre bekleyip gelir. Nedeni genellikle tıbbi değildir: konu utandırıcı bulunur, “geçer” denir, iç çamaşırına ped konarak idare edilir. Oysa makattan akıntı kendi başına bir hastalık değil, bir işarettir ve işaret ettiği şeylerin hemen hepsinin tedavisi vardır.

Nedenler sınırlı sayıdadır:

Perianal fistül — makat kanalı ile cilt arasında oluşan anormal bir tünelden gelen irinli akıntı. Bu şikâyetin en tipik nedenidir.
Perianal apse — iltihap cilde kendiliğinden açıldığında birden bol, kötü kokulu akıntı gelir ve ağrı aniden hafifler.
Proktit — rektumun iç yüzeyinin iltihabı. Berrak ya da sümüksü akıntı, sık sıkışma ve bazen kanama yapar.
İltihabi bağırsak hastalıkları — ülseratif kolit ve Crohn hastalığı; Crohn’da fistüller de sık görülür.
İleri evre iç hemoroid — dışarı çıkan paketler mukus sızdırır, bölgeyi sürekli nemli tutar.
Rektum ya da mukoza sarkması (prolapsus) — sarkan mukoza salgı üretmeye devam eder.
Kıl dönmesi — akıntı makattan değil, kuyruk sokumundaki deliklerden gelir; hastalar çoğu zaman ikisini ayırt edemez.
Anal siğil (kondilom) — HPV’ye bağlı; ıslaklık, kaşıntı ve kötü koku yapabilir.
Dışkı kaçağı (seepage) — makat kasının tutma gücü azaldığında gelen şey akıntı değil, dışkının kendisidir.
Rektumda polip ya da kitle — en seyrek, ama atlanmaması gereken olasılık.

Bu listenin tek başına pek işe yaramadığını biliyoruz — hasta zaten hangisi olduğunu bilmiyordur. Ayrımı yapan şey şudur:

Akıntının niteliği neyi gösterir?

Rengi, kıvamı, ne zaman geldiği ve yanında ne olduğu birlikte değerlendirildiğinde liste hızla kısalır.

Akıntı nasıl?	Akla ilk gelen	Yanında tipik olarak
Sarı-yeşil, irinli, aralıklı; iç çamaşırda leke	Perianal fistül	Geçirilmiş apse, makat çevresinde küçük bir delik
Bol, kötü kokulu, aniden başlayan	Apsenin cilde açılması	Önce artan ağrı ve şişlik, akıntıyla ani rahatlama
Berrak ya da sümüksü, dışkıyla birlikte	Proktit, iltihabi bağırsak hastalığı	Sık sıkışma, boşalmamış hissi, bazen kanama
Mukuslu, dışarı çıkan bir doku varken	İleri evre iç hemoroid, prolapsus	Tuvaletten sonra elle itilerek geri giren doku
Kanla karışık	Kanama ekseni ayrı değerlendirilir	Rengi ve ağrının varlığı belirleyicidir
Gaz çıkarırken ya da farkında olmadan	Dışkı kaçağı — akıntı değil	İç çamaşırda kahverengi leke, koku
Kuyruk sokumunda, orta hatta delikten	Kıl dönmesi	Oturunca artan rahatsızlık, kıl çıkan delikler
Islaklık hissi var, akıntı görülmüyor	Cilt sorunu, kaşıntı döngüsü	Kaşıntı, yanma, aşırı temizlik alışkanlığı

Makattan gelen akıntının niteliğine göre ayrım: irinli sarı-yeşil akıntı perianal fistül, sümüksü berrak akıntı proktit, gaz çıkarırken gelen sıvı dışkı kaçağı, ıslaklık hissi cilt sorunu — Akıntının rengi ve kıvamı, nedeni listeden daha hızlı daraltır.

İrinli akıntı: akla ilk gelen fistüldür

Tarif şaşırtıcı biçimde standarttır: sarı-yeşil, bazen kanla karışık, az miktarda ama inatçı bir akıntı; her gün değil, aralıklı gelir; iç çamaşırda sarı bir leke bırakır; hasta ped kullanmaya başlamıştır. Çoğu zaman makat çevresinde, delikten birkaç santim uzakta küçük bir açıklık vardır — bazen ancak aynayla fark edilir.

Aralıklı olması rastgele değildir ve fistülü diğer nedenlerden ayıran en kullanışlı ipucudur. Kanal zaman zaman tıkanır; o dönemde şişlik ve ağrı artar, sonra birikmiş iltihap boşalır ve hasta birden rahatlar. Bu “şişer–boşalır–rahatlar” döngüsü tekrarlıyorsa perianal fistül kuvvetle düşünülür.

İkinci güçlü ipucu geçmiş apse öyküsüdür. Fistüllerin büyük çoğunluğu, daha önce boşaltılmış ya da kendiliğinden patlamış bir perianal apsenin ardından gelişir; literatürde bu oran geniş bir aralıkta bildirilir ve fistüllerin çoğu ilk aylarda ortaya çıkar. Bu nedenle “apsem boşaltıldı, geçti” diyen bir hastada aylar sonra başlayan akıntı tesadüf değildir.

Fistül kendiliğinden kapanmaz. Kanalın iç ağzı bağırsakla ilişkili olduğu için sürekli yeniden kirlenir; antibiyotik akıntıyı geçici olarak azaltabilir ama kanalı ortadan kaldırmaz. Tedavisi cerrahidir ve yöntem, kanalın makat kaslarıyla ilişkisine göre seçilir — ayrıntısını fistül ameliyatı yazımızda karşılaştırdık.

Apse mi, fistül mü?

İkisi aynı hastalığın iki evresidir ama acilikleri farklıdır.

	Apse	Fistül
Başlangıç	Günler içinde, hızla	Haftalar–aylar, sinsice
Ağrı	Şiddetli, sürekli, oturulamıyor	Hafif; yalnızca kanal tıkandığında artar
Akıntı	Yoktur; cilde açılırsa birden bol gelir	Az ama sürekli ya da aralıklı
Ateş	Sık	Genellikle yok
Ne yapmalı	Gün kaybetmeden başvuru	Planlı değerlendirme

Ağrının zamanlamasına göre hangi anorektal hastalığın düşünüldüğünü makat ağrısı yazımızda ayrıca ele aldık; anal fissür ise tipik olarak akıntı değil, tuvalette kesici ağrı ve az miktarda parlak kanama yapar.

Pratik sonucu şudur: akıntı varsa aciliyet genellikle düşmüştür — çünkü biriken iltihap bir yol bulmuştur. Ama ağrı artıyor, şişlik büyüyor ve ateş çıkıyorsa tablo yeniden apseye dönmüş demektir ve beklenmez.

Sümüksü ve berrak akıntı: kaynak rektumun içidir

Bu akıntı irinli değildir; yumurta akına benzeyen, berrak ya da beyazımsı bir salgıdır ve genellikle dışkılama sırasında ya da hemen sonrasında gelir. Kaynağı makat çevresindeki cilt değil, rektumun iç yüzeyidir.

Rektum mukozası normalde de kayganlaştırıcı bir miktar mukus üretir. İltihaplandığında bu üretim belirgin biçimde artar. Buna proktit denir ve başlıca nedenleri iltihabi bağırsak hastalıkları, ışın tedavisi sonrası değişiklikler, bazı bağırsak enfeksiyonları ve cinsel yolla bulaşan etkenlerdir.

Proktitin en tanıdık bulgusu akıntının kendisi değil, ona eşlik eden tenesmustur: tuvalete gidilir, dışkılama olur, ama “boşalmadım” hissi geçmez ve kısa süre sonra yeniden sıkıştırır. Sık sıkışma, az miktarda mukuslu çıkış ve bazen kanama birlikte görülür.

Ayırıcı bir not: akıntıya ishal, karın ağrısı, kilo kaybı ya da eklem şikâyetleri eşlik ediyorsa, sorun yalnızca makat bölgesiyle sınırlı olmayabilir; iltihabi bağırsak hastalığı araştırılır. Crohn hastalığında makat çevresinde fistüller de gelişebilir ve bu fistüllerin tedavisi klasik fistülden farklı yürür.

Dışkıya karışan mukus ne kadar normal?

Dışkıda az miktarda mukus görülmesi tek başına hastalık belirtisi değildir; bağırsak zaten mukus üretir. Değerlendirilmesi gereken durumlar şunlardır: miktarın belirgin artması, mukusun dışkıdan ayrı olarak gelmesi, kan ya da irinle karışması, ve dışkılama alışkanlığında birkaç haftayı aşan bir değişiklikle birlikte olması.

Bol miktarda, su gibi mukus gelmesi seyrek görülen ama bilinmesi gereken bir duruma işaret edebilir: rektumdaki bazı büyük poliplerin salgı üretmesi. Bu nedenle inatçı mukus akıntısında, özellikle 45 yaş üzerinde, bağırsağın içeriden değerlendirilmesi gündeme gelir.

Kanla karışık akıntı

Akıntının içinde kan varsa değerlendirme ekseni değişir: artık belirleyici olan akıntının kıvamı değil, kanın rengi ve ağrının olup olmadığıdır. Parlak kırmızı ve ağrılı kanama çatlağı, ağrısız kanama iç hemoroidi düşündürür; ancak ağrısız kanamanın polip ya da tümör kaynaklı olabileceği de unutulmamalıdır. Bu ayrımı makattan kan gelmesi yazımızda ayrıntılı ele aldık.

İrinle kanın birlikte geldiği, kötü kokulu akıntı ise yine fistül ya da iltihaplı bir odağı düşündürür.

Gaz çıkarırken sıvı gelmesi: bu akıntı değil, kaçaktır

Sık sorulan ve sık karıştırılan bir durumdur. Gaz çıkarırken ya da hiç farkında olmadan iç çamaşırda kahverengi leke oluşuyorsa, gelen şey bir salgı değil dışkının kendisidir. Tıpta buna sızıntı tarzı kaçak (seepage) denir ve mekanizması farklıdır: makat kanalının tam kapanamaması ya da kanalda geride kalan az miktarda dışkının sonradan sızması.

Nedenleri arasında makat kasının tutma gücünün azalması, geçirilmiş anorektal ameliyatlar, doğum travması, ileri evre hemoroid paketlerinin kanalın tam kapanmasını engellemesi ve dışkının kıvamının çok yumuşak olması sayılabilir. Ayrımın önemi şudur: bu tabloda krem ya da antibiyotik işe yaramaz; değerlendirme makat kasının işlevine yönelir ve tedavi çoğu zaman dışkı kıvamının düzenlenmesiyle başlar.

Makatta akıntı, dışkı kaçağı ve ıslaklık hissi arasındaki üç yönlü ayrım: akıntıda salgı gelir ve kaynak iltihaplı odaktır, kaçakta dışkının kendisi sızar ve kas işlevi değerlendirilir, ıslaklıkta görünür salgı yoktur ve sorun ciltle ilgilidir — Üçü aynı cümleyle tarif edilir ama üçünün değerlendirmesi de farklıdır.

Islaklık hissi var ama akıntı göremiyorum

Hastaların bir bölümü sürekli bir ıslaklıktan yakınır ama ne iç çamaşırda leke vardır ne de görülebilen bir salgı. Burada çoğu zaman gerçek bir akıntı yoktur; bölgedeki cildin nemli kalması ve tahriş olması ıslaklık olarak algılanır.

Bu tabloyu besleyen en büyük etken, paradoksal biçimde, temizlik amacıyla yapılanlardır: sık yıkama, sabun, ıslak mendil ve ovarak kurulama cildin koruyucu tabakasını bozar, bozulan cilt daha çok salgı ve kaşıntı üretir. Yanma hissi de çoğunlukla bu tahrişin parçasıdır; ayrı bir hastalık değil, nemli kalan cildin tepkisidir. Kısır döngünün nasıl kırılacağını makatta kaşıntı yazımızda anlattık.

Yine de bir uyarı gerekir: ıslaklık hissi, görülmeyen küçük bir fistül ağzının ya da sarkan bir hemoroid paketinin de ilk belirtisi olabilir. Birkaç haftada geçmiyorsa “cilt kuruluğu” varsayımıyla yetinilmemelidir.

Akıntı kuyruk sokumundan geliyorsa

Hastalar sıklıkla “makatımdan akıntı geliyor” der; muayenede akıntının kaynağı makat değil, kuyruk sokumu bölgesi çıkar. Kıl dönmesinde orta hatta bir ya da birkaç küçük delik bulunur, zaman zaman iltihaplanır ve akıntı yapar.

Ayrımı yapmak kolaydır: akıntının çıktığı nokta makat deliğinin birkaç santim yukarısında, kalça aralığının orta hattındadır; makat çevresinde değildir. Oturmakla artan rahatsızlık ve deliklerden kıl ucu görülmesi tabloyu tamamlar.

Kötü koku meselesi

Akıntıdan çok kokudan yakınan hastalar vardır; şikâyetin sosyal yükü genellikle buradan gelir. Koku, akıntının kaynağı hakkında da bilgi verir: belirgin kötü koku iltihabi bir odağı (fistül, apse, iltihaplanmış kıl dönmesi) ya da dışkı kaçağını düşündürür. Berrak mukus akıntısı genellikle kokusuzdur.

Burada da en sık yapılan hata aynıdır: koku, kokuyu bastırmaya yönelik ürünlerle değil, nedeni ortadan kaldırarak geçer. Parfümlü mendil, pudra ve antiseptik solüsyonlar çoğu zaman cildi daha da tahriş eder.

Ameliyat oldum, akıntı sürüyor

Fistül ameliyatından sonra devam eden ya da bir süre kesilip yeniden başlayan akıntı, üç şeyden birini gösterir:

Yara henüz kapanmamıştır. Açık bırakılan yöntemlerde iyileşme haftalar sürer ve bu dönemde az miktarda seröz akıntı beklenir; giderek azalması gerekir.
Kanal tam kapanmamıştır ya da ikinci bir yan kanal atlanmıştır. Kompleks fistüllerde bu olasılık daha yüksektir.
Fistül nüksetmiştir. Aynı noktadan yeniden başlayan akıntı ve aralıklı şişlik bunun tipik tarifidir.

Ayırt edici soru şudur: akıntı giderek azalıyor mu, yoksa bir plato çizip devam mı ediyor? Azalan akıntı iyileşmenin parçasıdır; haftalar içinde azalmayan ya da irinleşen akıntı yeniden değerlendirme gerektirir. Yöntemlerin başarı oranlarını ve nüks ihtimallerini fistül ameliyatı yazımızda sayılarla verdik.

Günlük yaşam: temizlik, ped ve sık sorulan bir soru

Akıntı sürerken bölgeyi yönetmenin birkaç basit kuralı var:

Yıkadıktan sonra ovmadan, bastırarak kurula. Nem kaldıkça tahriş artar.
Sabun, ıslak mendil ve antiseptik solüsyondan kaçın. Ilık su yeterlidir.
Pamuklu iç çamaşırı tercih et, dar ve sentetik giysilerden kaçın.
Ped kullanılacaksa parfümsüz olanı seç ve sık değiştir; sürekli nemli kalan bir ped sorunu büyütür.
Pudra ve talk kullanma — nemle topaklanıp tahrişi artırır.

Bu şikâyeti olan hastaların sık sorduğu bir soru da sürekli akıntının abdest ve ibadet açısından ne anlama geldiğidir. Bunun dinî yanı hekimin alanı değildir ve ilgili makamlara sorulmalıdır. Tıbbi yanı ise nettir: sürekli akıntı, yönetilmesi gereken kalıcı bir durum değil, tedavi edilebilir bir hastalığın belirtisidir. Doğru teşhis konduğunda akıntının kesilmesi beklenir; dolayısıyla soruyu idare etmenin yolunu aramak yerine nedenini çözmek gerekir.

Beklemeden başvurulması gereken durumlar: akıntıyla birlikte ateş, titreme ve hızla büyüyen şişlik; makat çevresinde yaygın kızarıklık, morarma ve şiddetli ağrı; bol miktarda kanama; şeker hastalığı ya da bağışıklığı baskılayan bir tedavi varken gelişen akıntı ve şişlik. Planlı ama ertelenmeden: birkaç haftayı aşan akıntı; iç çamaşırda sürekli leke; dışkılama alışkanlığında kalıcı değişiklik, kilo kaybı veya 45 yaş üzerinde yeni başlayan şikâyet.

Tanı nasıl konur?

Değerlendirme kademelidir ve çoğu hastada ilk iki basamak yeterlidir.

Öykü. Akıntının rengi, miktarı, sürekli mi aralıklı mı olduğu, ne zaman başladığı, geçmişte apse ya da ameliyat olup olmadığı, eşlik eden ağrı, kanama ve bağırsak şikâyetleri sorulur. Fistül şüphesinin büyük bölümü bu aşamada doğar.

Muayene. Bölgenin gözle incelenmesi çoğu zaman belirleyicidir: fistülün dış ağzı, kıl dönmesi delikleri, siğiller, sarkan hemoroid paketleri ve ciltteki tahriş doğrudan görülür. Parmakla muayene kanalın sertliğini ve kas tonusunu değerlendirir.

İleri değerlendirme. Rektum içi iltihap düşünülüyorsa anoskopi ya da sigmoidoskopi ile mukoza doğrudan görülür; enfeksiyon şüphesinde sürüntü örneği alınır. Fistülde kanalın seyrini çıkarmak için görüntüleme gerekebilir — bu, hangi ameliyatın yapılacağını belirleyen adımdır. Kanama, kilo kaybı ya da yaş gerektiriyorsa süreç kolonoskopiyle tamamlanır.

Önemli: Bu yazı makattan gelen akıntının hangi durumlarda neyi düşündürdüğünü anlamanıza yardımcı olmak içindir. Aynı şikâyetin birden çok nedeni olabilir ve bir kısmı yalnızca muayeneyle ayırt edilir. Kendi durumunuza özel değerlendirme, öykünüz ve muayene bulgularınız birlikte ele alındıktan sonra yapılır.

Geçmeyen ya da tekrarlayan makat akıntınız varsa

Akıntının niteliği ve muayene bulguları birlikte değerlendirildiğinde kaynağın hangisi olduğu kısa sürede netleşir. Değerlendirme için randevu alabilirsiniz.