Tıbbi içerik: Dr. Öğr. Üyesi Murat Kalaycı — Genel Cerrahi Uzmanı · Son inceleme: 12 September 2026 · Özgeçmişi görüntüle →
Makatta ağrı ve kanama yaşayan kişilerin çoğu, hekime gitmeden önce iki engelde takılır: hangi bölüme gideceğini bilmemek ve muayeneden çekinmek.
Bu yazı ikisini de çözmek için yazıldı. Hastalığın kendisi, belirtileri ve tedavisi için anal fissür (makat çatlağı): nedir, neden olur, nasıl tedavi edilir? yazımıza bakabilirsiniz.
Kısa cevap: Genel Cerrahi
Makat çatlağı, genel cerrahi uzmanlık alanına girer. Randevu alırken “genel cerrahi” demeniz yeterlidir.
Nedeni basittir: fissürün tanısı muayeneyle konur, tedavisi ilaçla başlayıp gerektiğinde cerrahiyle sürer ve ameliyatı genel cerrahlar yapar. Yani tanıdan tedaviye kadar süreç tek bir bölümde tamamlanır.
| Durum | Nereye |
|---|---|
| Makatta ağrı, kanama, çatlak şüphesi | Genel cerrahi polikliniği |
| Şikâyet bir aydan uzun sürüyor veya tekrarlıyor | Genel cerrahi — makat hastalıklarıyla ilgilenen hekim |
| Ateş, yaygın şişlik, akıntı, şiddetli ağrı | Acil servis (apse olabilir) |
| Bağırsak alışkanlığı değişmiş, kilo kaybı var | Genel cerrahi — kolonoskopi gerekebilir |
| Çocukta kabızlık ve makat kanaması | Çocuk cerrahisi |
Proktoloji ayrı bir bölüm mü?
Hayır. Türkiye’de proktoloji diye ayrı bir uzmanlık dalı yoktur. Terim, makat ve kalın bağırsağın son bölümü hastalıklarına yoğunlaşmış genel cerrahları tanımlar.
Yani “proktoloji uzmanı” arayan biri aslında makat hastalıklarıyla ilgilenen bir genel cerrah arıyordur. Kolorektal cerrahi de benzer biçimde genel cerrahi içinde bir alt ilgi alanıdır.
Bu ayrımın pratik önemi şudur: unvan değil, hekimin bu bölgeyle ne sıklıkta çalıştığı belirleyicidir.
Hangi hekime gitmeli?
Makat bölgesi cerrahisinde deneyim, sonucu doğrudan etkiler. Bakılacak noktalar:
- Bu bölgeyle düzenli çalışıyor mu? Hemoroid, fissür, fistül ve apse, bu hekimin rutin işi olmalı.
- Tedaviye ameliyatla mı başlıyor? Akut fissürlerin büyük bölümü ameliyatsız iyileşir. İlk görüşmede doğrudan ameliyat öneren bir yaklaşım sorgulanmalıdır.
- Kas koruyucu yaklaşımı anlatıyor mu? Fissür ameliyatında iç kasın bir bölümü kesilir. Bu kesinin ne kadar olacağı ve neden gerektiği açıklanabiliyor olmalıdır.
- Ayırıcı tanıyı yapıyor mu? Makat ağrısı ve kanaması yalnızca fissüre değil; hemoroide, fistüle, apseye ve nadiren kansere de bağlı olabilir.
İlk muayenede ne oluyor?
Bu, hastaların en çok çekindiği ama en az konuşulan konudur. Gerçek şu: fissür muayenesi kısa ve çoğunlukla ağrısızdır.
- Şikâyetlerin dinlenmesi. Ağrının ne zaman başladığı, dışkılamayla ilişkisi, kanamanın rengi ve miktarı, kabızlık öyküsü sorulur. Tanının büyük bölümü aslında burada konur — fissür ağrısı çok tipiktir.
- Bakı. Yan yatar pozisyonda, makat çevresi gözle değerlendirilir. Fissür genellikle doğrudan görülür; çoğu hastada tanı bu aşamada netleşir.
- Parmakla muayene. Ağrılı akut fissürde genellikle yapılmaz — gereksiz ağrı yaratır ve ek bilgi vermez. Hekim gerekli görürse sonraya, şikâyetler yatıştıktan sonraya bırakılır.
- Anoskopi. Kısa, ışıklı bir aletle anal kanalın içine bakılır. Yine ağrılı dönemde ertelenebilir.
Muayene toplamda birkaç dakika sürer. Özel bir hazırlık, lavman veya aç kalmak gerekmez.
Kolonoskopi ne zaman gerekir?
Fissür tanısı için kolonoskopi rutin değildir. Ancak şu durumlarda istenebilir:
- 45 yaş üzerindeyseniz ve daha önce bağırsak taraması yaptırmadıysanız
- Bağırsak alışkanlığınız değiştiyse
- Kilo kaybı, kansızlık veya ailede bağırsak kanseri öyküsü varsa
- Kanama fissürle açıklanamayacak kadar fazlaysa veya tedaviye rağmen sürüyorsa
Aile hekimi, dahiliye veya gastroenteroloji?
Bu bölümlere gitmek yanlış değildir, ama çoğu zaman bir adım fazladan demektir.
| Bölüm | Ne yapabilir |
|---|---|
| Aile hekimi | İlk değerlendirme yapar, kabızlık tedavisi başlatabilir, genel cerrahiye yönlendirir |
| Dahiliye | Kanamanın başka nedenlerini araştırabilir; cerrahi tedaviyi yürütmez |
| Gastroenteroloji | Kolonoskopi yapar; iltihaplı bağırsak hastalığı düşünülüyorsa değerlendirir |
| Genel cerrahi | Tanı, ilaç tedavisi, botoks ve ameliyat — hepsi burada |
Şikâyetiniz tipik bir fissür tablosuysa (dışkılama sırasında cam kesiği gibi keskin ağrı, sonrasında saatlerce süren yanma, tuvalet kâğıdında parlak kırmızı kan) doğrudan genel cerrahiye gitmek en kısa yoldur.
Acile ne zaman gitmeli?
Bu bulgularda poliklinik randevusu beklemeyin
- Makat çevresinde şişlik, kızarıklık ve zonklayan ağrı — apse gelişmiş olabilir
- Ateş ve titreme
- Bol miktarda, durmayan kanama
- Oturamayacak, yürüyemeyecek kadar şiddetli ağrı
- İdrar yapamama
Apse, saatler içinde ilerleyen ve boşaltılması gereken bir tablodur; fissürden farklı olarak beklemeye gelmez.
Yanlış adrese gitmenin bedeli
Makat şikâyetlerinde en sık yapılan üç hata:
- Eczaneden tavsiyeyle krem almak. Hemoroid kremleri fissürde işe yaramaz; ikisi farklı hastalıklardır ve tedavileri ayrıdır. Bu arada geçen süre, akut fissürün kronikleşmesine yol açar.
- “Basurdur” diye geçiştirmek. Makat kanamasının fissüre mi, hemoroide mi, yoksa daha ciddi bir nedene mi bağlı olduğu muayene olmadan anlaşılamaz.
- Deneyimsiz elde ameliyat olmak. Fissür ameliyatında iç kasın kontrollü bir bölümü kesilir. Bu kesinin fazla olması, ömür boyu sürebilen gaz ve dışkı kaçırmaya yol açabilir. Bu nedenle bu bölgeyle düzenli çalışan bir hekim tercih edilmelidir.
Muayeneden sonra ne olur?
Fissür tanısı konduğunda tedavi doğrudan ameliyatla başlamaz. Basamaklı bir yol izlenir:
- Bağırsak düzeni ve yaşam tarzı — lif, sıvı, tuvalet alışkanlığı. Akut fissürlerin büyük bölümü bu aşamada iyileşir.
- Topikal ilaçlar — kas spazmını gevşeten kremler.
- Botulinum toksin — ilaca yanıt alınamayan olgularda.
- Cerrahi — kronikleşmiş, diğer basamaklara yanıt vermeyen fissürlerde.
Her basamağın ayrıntısı, başarı oranları ve hangi hastada hangisinin seçildiği için anal fissür yazımıza, ameliyat sonrası dönem için ameliyat sonrası bakım yazımıza, kliniğimizde uygulanan cerrahi teknik için anal fissür cerrahisi sayfamıza bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Makat çatlağına hangi bölüm bakar?
Genel cerrahi. Randevu alırken “genel cerrahi” demeniz yeterlidir; sevk veya ön muayene gerekmez. Tanı, ilaç tedavisi, botoks uygulaması ve gerekirse ameliyat — hepsi bu bölümde yürütülür.
Proktoloji bölümüne mi gitmeliyim?
Türkiye’de proktoloji ayrı bir uzmanlık dalı değildir. Terim, makat ve kalın bağırsağın son bölümü hastalıklarına yoğunlaşmış genel cerrahları tanımlar. “Proktoloji uzmanı” aradığınızda aslında bu alanla düzenli çalışan bir genel cerrah arıyorsunuz demektir.
Muayene ağrılı olur mu?
Genellikle hayır. Fissür çoğunlukla gözle görülerek tanınır. Ağrılı akut fissürde parmakla muayene genellikle yapılmaz, çünkü gereksiz ağrı yaratır ve ek bilgi vermez. Anoskopi de gerekirse şikâyetler yatıştıktan sonraya ertelenir.
Muayene öncesi hazırlık gerekir mi?
Hayır. Aç kalmanız, lavman yapmanız veya bağırsak temizliği yapmanız gerekmez. Normal günlük hâlinizle gelebilirsiniz. Kullandığınız ilaçların listesini yanınızda bulundurmanız yeterlidir.
Kadın hastalar kadın hekim tercih edebilir mi?
Elbette; bu tamamen hastanın tercihidir ve talep etmek gayet olağandır. Muayene sırasında bir yardımcı sağlık personelinin odada bulunmasını istemek de her hastanın hakkıdır.
Önce aile hekimine gitmem gerekir mi?
Gerekmez. Genel cerrahi polikliniğine doğrudan başvurabilirsiniz. Aile hekimi ilk değerlendirmeyi yapıp kabızlık tedavisi başlatabilir, ancak tipik fissür şikâyetlerinde doğrudan genel cerrahiye gitmek zaman kazandırır.
Kolonoskopi yapılacak mı?
Fissür tanısı için rutin olarak gerekmez. Ancak 45 yaş üzerindeyseniz ve tarama yaptırmadıysanız, bağırsak alışkanlığınız değiştiyse, kilo kaybı veya kansızlık varsa ya da kanama fissürle açıklanamıyorsa istenebilir.
Eczaneden aldığım hemoroid kremi işe yarar mı?
Hayır. Hemoroid ve fissür farklı hastalıklardır; tedavileri de farklıdır. Fissürde amaç kas spazmını çözmektir ve bunun için özel kremler kullanılır. Yanlış kremle geçen süre, akut fissürün kronikleşmesine yol açabilir.
Şikâyetim birkaç günde geçti, yine de gitmeli miyim?
Bir kez olmuş ve tamamen geçmiş bir ağrı için beklemek makul olabilir. Ancak şikâyet tekrarlıyorsa, bir aydan uzun sürüyorsa veya kanama devam ediyorsa mutlaka değerlendirilmelidir — tekrarlayan fissür kronikleşme eğilimindedir.
Ameliyat olmam gerekecek mi?
Büyük olasılıkla hayır. Akut fissürlerin çoğu bağırsak düzeni ve topikal ilaçlarla iyileşir. Cerrahi, kronikleşmiş ve diğer basamaklara yanıt vermeyen olgular için saklanır. İlk görüşmede doğrudan ameliyat önerilmesi sorgulanmalıdır.
Kaynaklar
- American Society of Colon and Rectal Surgeons. Clinical Practice Guidelines for the Management of Anal Fissures. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- National Health Service (NHS). Anal fissure. nhs.uk
- National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Anal fissure — Clinical Knowledge Summaries. nice.org.uk
- Tıpta Uzmanlık Kurulu. Uzmanlık dalları ve eğitim müfredatı — Genel Cerrahi. tuk.saglik.gov.tr
Muayene için randevu almak isterseniz
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Makat bölgesindeki ağrı, kanama ve çatlak şikâyetleriniz için Genel Cerrahi Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Murat Kalaycı ile iletişime geçebilirsiniz. Muayene Ataşehir’deki klinikte yapılır; cerrahi girişimler anlaşmalı hastanelerde gerçekleştirilir.