Halk arasında makat çatlağı olarak da bilinen Anal Fissür, anüsün (Makat) dışarı açıldığı kısımda meydana gelen açık yaradır. Kelime olarak birbirine çok benzeyen “anal fistül” ile karıştırılmamalıdır.

Anal Fissür, sıklıkla anal kanal travmalarından kaynaklanır. Anal Fissüre neden olan etkenler şöyle sıralanabilir;

  • Kabızlık, sert dışkılama
  • Tekrarlanan ishal
  • Doğum (Bazen doğum sırasındaki ıkınmalar, anal kanalda travmaya neden olabilir)
  • Anal yolla yapılan cinsel ilişki
  • Yabancı cisimler
  • Geçirilmiş anal bölge ameliyatları (Özellikle hemoroid ameliyatları)

Özellikle dışkılama sırasında, keskin bir acı, ağrı ve yanma hissine neden oluyor. Ayrıca yine dışkılama sırasında açık kırmızı renkli kanama, anal bölgede ıslaklık hissi ve kaşıntı görülebiliyor.

Anal fissürler ikiye ayrılır:

  • Akut Anal Fissür
  • Kronik Anal Fissür

Yeni oluşmuş makat çatlaklarına ‘Akut Anal Fissür’ denir.

Anal Fissür, iyileşmez ise  ‘Kronik Anal Fissür’ şeklini alır.

Kronik Anal Fissür’de “Fissür Triadı” denilen 3 belirti gözlenebiliyor;

  • Zemininde kas lifleri görünen derinleşmiş fissür hattı
  • Anüs çıkışında ele gelen deri parçası (Skin Tag)
  • Anal kanal içinde parmaksı çıkıntı oluşması( Hipertrofik Papilla)

Fissür Triadı denilen oluşumlar nedeniyle Kronik Anal Fissür, hemoroid ile karıştırılabiliyor. Hemoroid ve Kronik Anal Fissür’ün tedavi yöntemleri birbirinden farklıdır. Bu nedenle hastalığın tanısının doğru konulması için mutlaka uzman hekim muayenesi gerekiyor.

Yeni oluşan (Akut) Anal Fissür, kişinin evde yapacağı bazı uygulamalar sayesinde 3-4 hafta içinde iyileşebiliyor. Bu uygulamalar;

  • Kabızlığın önlenmesi ( Yüksek lifli gıdalar,  bol meyve, sebze tüketmek, bol su içmek vs),
  • Sıcak oturma banyosu uygulamaları (Günde 3-4 defa),
  • Uzman hekimin önerisine göre kabızlığı giderici ilaçların kullanılması.

Bazı durumlarda ise Anal Fissürler evde yapılan bu uygulamalar ile iyileşmemekte. O zaman doktorunuzun önereceği ilaç tedavileri (Ağrı kesici pomadlar vs), ilaç tedavisinin de yeterli ya da yararlı olmadığı durumlarda ufak cerrahi müdahaleler ile tedavi sağlanabiliyor.

Cerrahi müdaheleler ufak olmasına karşın yapılan yanlış uygulamanın sonuçları ömür boyu kalıcı olabiliyor ve kişinin yaşam kalitesini düşürebiliyor. Bu nedenle cerrahi işlemi yapacak olan doktor dikkatle seçilmelidir.

Kronik Anal Fissür tedavisinde ise;

  • Botox uygulamaları,
  • Anal dilatasyon,
  • Nitratlı pomad,
  • Sfinkterotomi uygulamaları mevcuttur.

Bunların içinde en sık uygulanan ve en etkin olanı Lateral Internal Sfinkterotomi (LIS) dir.

Anüsün açılması ve kapanmasını sağlayan iç ve dış sfinkter kasları bulunmaktadır. Bu kasların kasılması ya da gevşemesiyle anüs kapanır ya da açılır. Dışkılama sırasında hem iç hem de dış kasların gevşemesi gerekir.

Anal Fissür’ün neden olduğu acı nedeniyle iç sfinker kasları gevşemek yerine kasılmaya devam eder. Bu durum anüsteki baskıyı artırır, kan akışını bozar ve oluşan fissürün iyileşmesine engel olarak olay kronikleşir.

Kronik Anal Fissür tedavisinde en sık uygulanan cerrahi yöntem ‘iç sfinkter kasının gevşetilmesi’dir (Lateral İnternal Sfinkterotomi). Bu ameliyatta, anüsün kapalı kalmasını sağlayan kasa (İç sfinkter kası) ufak bir kesi yapılıyor. Bu sayede kasın spasmı (kasılması) önleniyor ve böylece anal kanal çıkışı rahatlıyor. Bu yöntemde nüks ihtimali son derece düşüktür.

Basit gibi görünse de anüs kasına yapılan hatalı bir müdahale; gaz tutamama, dışkı kaçırma gibi yan etkilere yol açabiliyor. Bu nedenle ameliyatın ehil ellerde yapılması oldukça önemlidir.